ვარძია და რაბათი თბილისიდან

გზა თბილისიდან და ბორჯომიდან

თბილისიდან ვარძიამდე 260-270 კმ-ია. ჯერ E60 გზატკეცილით ხაშურამდე მიდიხართ, შემდეგ მტკვრის ხეობას მიუყვებით ბორჯომის გავლით ახალციხემდე. ახალციხიდან გზა ასპინძის გავლით მიდის, ხერთვისის ციხესთან მტკვარს აუყვება და ვარძიასთან მთავრდება. ავტომობილით, გაჩერებების გარეშე, გზას 4-5 საათი სჭირდება.

თბილისიდან ახალციხემდე დაახლოებით 205 კმ-ია, ავტომობილით 3-3,5 საათი. ახალციხიდან ვარძიამდე კიდევ დაახლოებით 60 კმ-ია, ხეობის გზით 1-1,5 საათი.

ბორჯომიდან ვარძიამდე დაახლოებით 110 კმ-ია, ავტომობილით 2-2,5 საათი. ბორჯომიდან ვარძიასაც და რაბათსაც ერთ დღეში თავისუფლად ნახავთ. რა ნახოთ თავად ბორჯომში, წაიკითხეთ ჩვენს სტატიაში ბორჯომისა და ბაკურიანის შესახებ.

ტური

ბორჯომი და ბაკურიანი

1 დღე≈ 10 სთ270 $-დან245 €-დან705 ₾-დან

მიკროავტობუსი თუ მძღოლიანი ავტომობილი

ვარძიაში პირდაპირი ტრანსპორტი თითქმის არ დადის, ამიტომ უმეტესობა ახალციხეში გადაჯდება. ახალციხის მიკროავტობუსები დიდუბის ავტოსადგურიდან 40-60 წუთში ერთხელ გადის, 7:00-დან 19:00-მდე. ბილეთი 15 ლარი ღირს, გზაში 3-4 საათს გაატარებთ. ახალციხეში მიკროავტობუსები ბორჯომიდანაც დადის, გზა დაახლოებით ერთი საათია.

ახალციხიდან ვარძიაში მიკროავტობუსი დღეში მხოლოდ რამდენიმეჯერ გადის. ზაფხულში ის დაახლოებით 10:30-ზე, 12:20-ზე, 16:00-ზე და 17:00-ზე ან 17:30-ზე გადის. გზას დაახლოებით 1,5 საათი სჭირდება, ბილეთი 7-8 ლარი ღირს. ვარძიიდან უკან მიკროავტობუსები დილით და დაახლოებით 15:00-ზე გადის, ეს ბოლო რეისია. განრიგი იცვლება, ამიტომ ავტოსადგურზე გადაამოწმეთ. დიდუბიდან ვარძიაში პირდაპირი მიკროავტობუსიც გადის დაახლოებით 10:00-ზე, მაგრამ ყოველდღე არა. გზას დაახლოებით 5 საათი სჭირდება, ბილეთი 22 ლარი ღირს.

მიკროავტობუსით ერთ დღეში წასვლა-დაბრუნება თითქმის არ გამოდის. უნდა მოასწროთ დილის მიკროავტობუსს ახალციხიდან, 15:00-ის რეისს ვარძიიდან და საღამოს ერთ-ერთ ბოლო მიკროავტობუსს თბილისისკენ. რომელიმე თუ გამოგრჩათ, ღამის გათევა მაინც ახალციხეში მოგიწევთ. ამიტომ ავტომობილის გარეშე ღამის გათევა ახალციხეში ან ვარძიასთან თავიდანვე დაგეგმეთ.

მძღოლთან ერთად ვარძია თბილისიდან ერთ დღეშიც ეტევა, თუმცა დღე გრძელი იქნება. მძღოლი სასტუმროდან დილით ადრე აგიყვანთ, რაბათთან და ვარძიასთან დაგელოდებათ, სხვა გაჩერებებს კი თქვენ ირჩევთ. ფასი ფიქსირებულია, მძღოლს მგზავრობის ბოლოს უხდით. მოგვწერეთ და მარშრუტის ფასს დაგითვლით.

ცოტა ისტორია

ვარძიის მშენებლობა გიორგი III-ის დროს, XII საუკუნის მეორე ნახევარში დაიწყო და მისი ქალიშვილის, თამარ მეფის დროს გაგრძელდა. გამოქვაბულები ერუშეთის მთის ფერდობზე, მტკვრის მარცხენა ნაპირზე გამოკვეთეს. ვარძია მონასტერიც იყო და სამეფოს სამხრეთ საზღვარზე თავშესაფარიც. გამოქვაბულები კლდეს დაახლოებით 500 მეტრზე მიუყვება და დღეს 13 სართულად არის განლაგებული. გადმოცემით, პატარა თამარი გამოქვაბულებში დაიკარგა და დაიძახა „აქ ვარ, ძია“. აქედან მოდის სახელი ვარძია.

1283 წელს ძლიერმა მიწისძვრამ მთის გარე კალთა ჩამოშალა. ბევრი სათავსი დაინგრა, დანარჩენი კი ხეობის მხრიდან ღია დარჩა და დღესაც ასე ჩანს. 1551 წელს მონასტერი სპარსეთის შაჰ-თამაზის ჯარმა გაძარცვა, 1578 წელს ოსმალების მოსვლის შემდეგ კი ბერებმა ვარძია დატოვეს. დღეს ვარძიაში ისევ ბერები ცხოვრობენ და კომპლექსის მათი ნაწილი დამთვალიერებლებისთვის დახურულია.

რას ნახავთ შიგნით

მთავარი ძეგლი, ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია, ასევე კლდეშია ნაკვეთი. მისი მოხატულობა 1184-1186 წლებით თარიღდება. ფრესკებზე გიორგი III და თამარი არიან გამოსახული, ხელში ტაძრის მოდელი უჭირავთ. ეს თამარის იმ მცირერიცხოვან პორტრეტთაგანია, რომლებიც მის სიცოცხლეშივე შეიქმნა. ეკლესიაში მხრები და მუხლები დაფარული უნდა გქონდეთ, ქალებს თავსაფარიც გამოადგებათ.

ეკლესიის ირგვლივ საცხოვრებელი სენაკები, სატრაპეზო, საცხობები და მარნებია. მარნების იატაკში ქვევრებია ჩაფლული. წყალი გამოქვაბულებში სოფელ ზედა ვარძიიდან 3,5 კმ სიგრძის წყალსადენით მოდიოდა. აქვეა პატარა წყარო, რომელსაც „თამარის ცრემლებს“ ეძახიან.

2026 წლის 27 მაისს, გამთენიისას, ე.წ. საიდუმლო გვირაბთან ქვათაცვენა მოხდა. მან საფეხმავლო ბილიკი და დამცავი მოაჯირი დააზიანა და ეს მონაკვეთი დაიკეტა. სექტემბერში კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნულმა სააგენტომ განაცხადა, რომ იწყებს ჩამოცვენილი ქვების გატანას, დამცავი ბადეების დაყენებასა და მოაჯირების შეკეთებას. სანამ სამუშაოები მიმდინარეობს, მარშრუტი მიძინების ეკლესიის შემდეგ წყდება და უკან იმავე გზით ბრუნდებით. სრულად გახსნის თარიღი ჯერ არ დაუსახელებიათ, ამიტომ წასვლამდე გადაამოწმეთ, რა არის ღია.

ასვლა, გვირაბები და ბილეთები

მარშრუტი ქვისა და ხის კიბეებსა და კლდის გასწვრივ ღია ტერასებზე გადის. საფეხურები ძველი და უსწორმასწოროა, ზოგან ქვიშაც ყრია. ჩაიცვით დახურული ფეხსაცმელი, რომელიც არ სრიალებს, ზაფხულში კი წყალი და ქუდი წაიღეთ.

სართულებს გვირაბები აკავშირებს. ზოგი დაბალი და ვიწროა, ამიტომ წელში მოხრით უნდა გაიაროთ, ყველაზე გრძელი გვირაბები კი 150 მეტრზე მეტია. ჩვეულებრივ მარშრუტი გრძელი, ვიწრო გვირაბით მთავრდება, რომელშიც ციცაბო საფეხურებით ჩადიხართ. თუ ვიწრო, დახურულ სივრცეში თავს ცუდად გრძნობთ, ჯობია, ეს წინასწარ იცოდეთ. ტელეფონის ფანარიც გამოგადგებათ. სანამ დაზიანებული მონაკვეთი შეკეთდება, ამ გვირაბით არავინ დადის. საბავშვო ეტლით მარშრუტს ვერ გაივლით, პატარა ბავშვებს კი კიბეებზე ხელი ჩაჰკიდეთ.

• შესვლა 15 ლარი ღირს, 6 წლამდე ბავშვებისთვის უფასოა. აუდიოგიდი დამატებით 15 ლარია.
• ვარძია ყოველდღე 10:00-დან მუშაობს. 1 მაისიდან 30 სექტემბრამდე 19:00-ზე იკეტება, მარტში, აპრილში და 1 ოქტომბრიდან 14 ნოემბრამდე 18:00-ზე, 15 ნოემბრიდან თებერვლის ბოლომდე კი 17:00-ზე.
• სალაროდან მარშრუტის დასაწყისამდე მიკროავტობუსი დადის, მგზავრობა 2 ლარი ღირს. ფეხით დაახლოებით 1 კმ აღმართია.
• დათვალიერებას 2-3 საათი დაუთმეთ, აუდიოგიდით კი, ალბათ, სამივე საათი დაგჭირდებათ.

რაბათის ციხე ახალციხეში

რაბათი ახალციხის ცენტრში, გორაზე დგას. XIII-XVI საუკუნეებში აქ სამცხის მმართველი ჯაყელები ცხოვრობდნენ. XVI საუკუნის ბოლოს ციხე ოსმალებმა აიღეს და 1828 წლამდე ფლობდნენ. მათი დროიდან შემორჩა XVIII საუკუნის მეჩეთი ოქროსფერი გუმბათით და მედრესე. 2011-2012 წლებში ციხე მთლიანად აღადგინეს. ახლა ის თითქმის ახალს ჰგავს, ამიტომ რესტავრაცია ბევრმა გააკრიტიკა.

ქვედა ეზოში, სადაც კაფეები, სუვენირების მაღაზიები და სასტუმროა, შესვლა უფასოა. ზედა ნაწილში, სადაც მეჩეთი, ჯაყელების სასახლე და კოშკებია, ბილეთით შედიხართ. ბილეთი უცხოელებისთვის 20 ლარი ღირს, საქართველოს მოქალაქეებისა და რეზიდენტებისთვის 10 ლარი, 6 წლამდე ბავშვებისთვის კი შესვლა უფასოა. აუდიოგიდი 15 ლარია. ციხე ყოველდღე 9:00-დან 18:00-მდე მუშაობს, ზაფხულში უფრო გვიანობამდე. ჯაყელების ძველ სასახლეში ისტორიის მუზეუმია, რომელიც ორშაბათობით არ მუშაობს.

რაბათის დასათვალიერებლად 1-1,5 საათი საკმარისია. დროშიანი კოშკიდან მთელი ქალაქი ჩანს.

ხერთვისი, საფარა და თმოგვი

ხერთვისის ციხე მტკვრისა და ფარავნის შესართავთან, კლდეზე დგას, პირდაპირ გზისპირას. იქიდან ვარძიამდე დაახლოებით 16 კმ-ია. დღევანდელი კედლები, სავარაუდოდ, X-XI საუკუნეებშია აშენებული, თუმცა აქ ხალხი გაცილებით ადრეც ცხოვრობდა. 1771 წელს ერეკლე II-მ ციხე ოსმალებს დროებით წაართვა. ციხის სანახავად 20-40 წუთი გეყოფათ.

საფარის მონასტერი ტყიან ხეობაშია, ახალციხიდან 12 კმ-ში. მონასტერი სულ მცირე IX საუკუნიდან არსებობს. XIII საუკუნის ბოლოს ის ჯაყელებს გადაეცა და ბექა ჯაყელმა აქ წმინდა საბას ეკლესია ააშენა, რომელიც XIV საუკუნეში მოხატეს. მონასტერი მოქმედია, ამიტომ მხრები და მუხლები დაფარული უნდა გქონდეთ. გზისა და დათვალიერების ჩათვლით საფარას 1-1,5 საათი დაუთმეთ.

თმოგვის ციხის ნანგრევები მტკვრის თავზე, კლდეზე დგას, ვარძიიდან რამდენიმე კილომეტრით ქვემოთ. ციხე არაერთხელ დააზიანა მიწისძვრამ, მათ შორის 1283 წელს. შესასვლელად ბილეთი არ გჭირდებათ, მაგრამ ბილიკი ციცაბოა, ზოგან ადვილად იკარგება, ასვლას კი დაახლოებით ერთი საათი სჭირდება. ამიტომ თმოგვი უფრო ორდღიან მოგზაურობაში ჯდება, ვიდრე ერთდღიანში.

ერთი დღის გეგმა

ასეთი დღე 13-14 საათს გრძელდება, აქედან დაახლოებით 9 საათი გზაში გადის. რაბათი წასვლისას ნახეთ, რადგან საღამოს, უკან დაბრუნებისას, შეიძლება უკვე დაკეტილი იყოს.

• 7:00-ზე თბილისიდან გადიხართ, ახალციხეში დაახლოებით 10:30-ზე იქნებით.
• რაბათი, 1-1,5 საათი.
• დაახლოებით 12:30-ზე მოკლე გაჩერება ხერთვისის ციხესთან.
• დაახლოებით 13:00-ზე ვარძია. მიკროავტობუსით ადიხართ მარშრუტის დასაწყისამდე და 2 საათს გამოქვაბულებში ატარებთ.
• დაახლოებით 15:00-ზე გვიანი სადილი ვარძიასთან, ერთ-ერთ კაფეში.
• 16:00-ზე უკან ბრუნდებით და თბილისში დაახლოებით 20:30-21:00-ზე იქნებით.

ორი დღე ღამის გათევით

ღამის გათევით არსად გეჩქარებათ და ვარძიაში გახსნისთანავე მიხვალთ, სანამ თბილისიდან ტურისტული ჯგუფები ჩამოვლენ.

პირველ დღეს თბილისიდან 9:00-ზე გადიხართ, ბორჯომში პარკში სეირნობთ და იქვე სადილობთ. შემდეგ რაბათს ათვალიერებთ და, თუ დრო დაგრჩათ, საფარის მონასტერსაც. ღამეს ახალციხეში ან ვარძიასთან, საოჯახო სასტუმროში ათევთ.

მეორე დღეს 10:00-ისთვის ვარძიაში ხართ, შემდეგ ხერთვისთან ჩერდებით და, თუ ძალა გეყოფათ, თმოგვის ციხეზე ადიხართ. სადილის შემდეგ უკან ბრუნდებით და საღამოს თბილისში იქნებით.

ახალციხეში ბევრი სასტუმროა, ერთი მათგანი რაბათის ქვედა ეზოშიცაა. თავად ვარძიასთან და ახლომდებარე სოფლებში, მაგალითად თმოგვში, საოჯახო სასტუმროებია, საიდანაც დილით გამოქვაბულებამდე ავტომობილით რამდენიმე წუთის სავალია.

ჩვენი ბორჯომისა და ბაკურიანის ტური თქვენი სურვილით შეიძლება გავაგრძელოთ. რაბათი დაახლოებით ორ საათს ამატებს და დღე გრძელი გამოდის. თუ ვარძიასაც დავამატებთ, ტური ორდღიანი ხდება, ღამის გათევით ახალციხეში ან ვარძიასთან, ფასს კი მოთხოვნისას დაგითვლით. საბავშვო სავარძლები უფასოა. თუ რამდენიმე დღით მხოლოდ ბორჯომში მიდიხართ, შეუკვეთეთ ტრანსფერი თბილისიდან ბორჯომში.